Boek begeleiding van pubers

“Onterechte overschatting” is de titel van het artikel dat gaat over het boek “Puberbrein binnenstebuiten: wat beweegt jongeren van 10 tot 25 jaar?”, geschreven door Huub Nelis en Yvonne van Sark. Hoe wereldwijs jongeren ook lijken, ze hebben veel aandacht en begeleiding nodig. Meer dan hun opvoeders nu vaak denken.

uitgave   Utrecht: Kosmos uitgevers, 2009 ISBN 978-90-215-4195-2 € 24,95

bron: De Volkskrant 21-4-09, p. 17

Onterechte overschatting

Jongeren worden stelselmatig overschat. Dat is een van de belangrijkste boodschappen in het onlangs verschenen boek Puberbrein binnenstebuiten, een omvangrijke studie van Huub Nelis en Yvonne van Sark naar het gedrag van jongeren. Ze zijn beiden directeur van communicatiebureau YoungWorks.

Dat jongeren worden overschat, weten opvoeders ook wel, maar de jeugdige wereldwijsheid strooit hun toch vaak zand in de ogen. Kinderen zijn minder briljant op de computer dan ouders denken, maar lopen in vaardigheden wel voor.

De voordeur die vroeger de boze buitenwereld buitensloot, bestaat niet meer - jongeren zijn voortdurend online met die buitenwereld. Ook dat plaatst ouders op achterstand: veel ontgaat ze.

Ouderdom staat in Afrika misschien nog in aanzien, in het Westen heeft jong & jeugdig status. En zo komt het dat ouders met de hoed in de hand achter hun ‘chillende’ pareltjes aanlopen, in plaats van ze met gezag de les lezen.

En toch, benadrukken de auteurs, hebben kinderen nog altijd veel begeleiding nodig. Niet alleen tot 12 jaar, ook daarna, zelfs meer.

Volgens de recentste inzichten zijn de hersenen van kinderen vanaf 10jaar in de pubergroei en pas op hun 25ste uitgerijpt. Pas dan zijn ze echt volwassen. Niettemin moeten ze op hun 14de al een studie- of beroepsrichting kiezen. De auteurs vinden dat te vroeg, de meeste jongeren hebben dan nog geen idee. Schoolvertraging en studie-uitval is dus schering en inslag.

Nelis en Van Sark willen dat de maatschappij jongeren veel serieuzer begeleidt. ‘En dan bedoelen we niet pamperen’, verduidelijken ze in een gesprek na afloop van de boekpresentatie, begin april in Amsterdam. Het gaat hun erom dat volwassenen laten zien echt in jongeren geïnteresseerd te zijn.

Nelis: ‘Overal horen we van jongeren dat ze meer begeleiding op school willen, maar ook van hun ouders, bij de keuze van studie en beroep.’ Dat veel jongeren een ‘tussenjaar’ in Australië doorbrengen, is geen probleem. Wel dat ze daarna nog steeds niet weten wat te doen.

Puberbrein binnenstebuiten besteedt veel aandacht aan de minst populaire groep jongeren: die van allochtone afkomst. Van Sark: ‘Ik kan zo boos worden dat er zo negatief over hen wordt gesproken.’ Want als autochtone pubers - met welvarende, Nederlands sprekende en begripvolle ouders - het al zo moeilijk hebben in de complexe keuzemaatschappij, hoe moet het dan voor jongeren zijn die noch thuis noch buiten op begrip kunnen rekenen en die moeten omgaan met verschillende normen en verwachtingspatronen, thuis en in de maatschappij?

Voor allochtone jongeren zijn er geen leerzame ‘tussenjaren’. Integendeel, sociaal onbegrip en onvermogen tekent de wereld waarin zij opgroeien. ‘Low trust’, heet volgens Nelis en Van Sark de overheersende maatschappelijke houding jegens jongeren - en voor allochtone jongeren eens te meer.

Stimuleren en belonen, weten de schrijvers uit hersenonderzoek, helpt pubers en adolescenten meer dan straf en cynisme. De maatschappelijke houding jegens de jeugd zou van hen, kortom, mogen veranderen in ‘High trust’.

Pedagogiek •